امروز : جمعه ۱۳۹۷/۰۲/۷ می باشد.

آشپزی و تغذیه

فواید گیاه دارویی آنغوزه

فواید گیاه دارویی آنغوزه


آنغوزه از گیاهان دارویی مهم تیره چتریان با خواص فراوان است.

آنغوزه

گیاه تولید کننده آنغوزه به نام‌های فارسی خوراکما، آنگوزاکما و کورن کما، بوته ای بزرگ، علفی و چند ساله است که ارتفاع آن گاهی به ۲/۵ متر می‌رسد. ساقه آن نسبتاً محکم و ضخیم با سطحی خشن است.

برگ‌های قاعده بزرگ و ضخیم هستند؛ به طوری که طول آن‌ها تا ۶۰ سانتی متر می‌رسد. این برگ‌ها تقسیمات زیادی دارند به طوری که به قطعاتی (لوب دار) دندانه دار تبدیل می‌شوند.

گل‌های این گیاه زردرنگ هستند و به صورت گل آذین چتری در انتهای ساقه قرار می‌گیرند.

میوه ها دوفندقه ای، بیضی شکل و تقریباً مسطح می‌باشند که روی هر کدام پنج خط وجود دارد و کناره ها بال مانند هستند. رنگ میوه‌ها قهوه ای تیره است.از ریشه یا قاعده ساقه این گیاه بر اثر تیغ زدن ماده ای به نام اولئوگم رزین به دست می‌آید که به آنغوزه مشهور است.آنغوزه ابتدا شیری رنگ است و مزه ای تند و تلخ و نیز بوی بد و متعفنی دارد که تهوع آور است؛ به همین دلیل از قدیم به نام مدفوع شیطان معروف شده است. این گیاه در ایران (استان خراسان، بلوچستان، کرمان و نواحی جنوبی) وجود دارد.

 

تاریخچه

رزین آنغوزه به عنوان خلط آور، ضدنفخ، ضد اسپاسم روده ای و به صورت شیاف برای بهبود قولنج و همچنین سوسپانسیون آن برای فراری دادن سگ، گربه و دیگر حیوانات وحشی مورد توجه بوده است. مصرف آنغوزه خصوصا در میان آمریکایی‌های آفریقایی ادامه دارد. آنغوزه برای درمان سرطان شکم، میخچه، پینه، ادرارآور، مسکن و محرک به کار می‌رفته است. در درمان‌های عامیانه برای قطع قاعدگی، آسم، تشنج، خروسک، جنون و سرطان استفاده می‌شود. با این حال، اصلی‌ترین کاربرد آن به صورت رایحه در عطریات می‌باشد.

این گیاه با طعمی قوی‌تر از پیاز یا سیر به شکل گم رزین یا محلول همچنان در دسترس است. در داروخانه ها و فروشگاه های مواد غذایی سالم و محلی نیز به عنوان نگهدارنده یا ادویه به فروش می‌رسد. گاهی به میزان کم در برخی از شکلات‌ها، نوشابه ها، چاشنی‌ها و سس‌ها به کار می‌رود.

 

ترکیبات مهم

آنغوزه حاوی تعدادی ترپن و مواد محلول در چربی است که هنوز به طور کامل شناسایی نشده اند. همچنین حاوی ۲۰ درصد اسانس، ۶۵ درصد رزین و حدود ۲۵ درصد صمغ می‌باشد.

رزین آنغوزه به عنوان خلط آور، ضدنفخ، ضد اسپاسم روده ای و به صورت شیاف

برای بهبود قولنج و همچنین سوسپانسیون آن برای فراری دادن سگ، گربه

و دیگر حیوانات وحشی مورد توجه بوده است

داروشناختی و اثرات مهم

تاکنون مطالعات کلینیکی برای مشخص شدن اثرات درمانی آن صورت نگرفته است؛ اما در مطالعه ای که بر روی موش‌های آزمایشگاهی انجام شده کلسترول سرم را پایین نیاورده است.

استفاده از عصاره الکلی (تنتور) باریجه سمیت سلولی علیه لنفومای سلول‌های سرطانی و لنفوسیت های انسانی را نشان داده است.

 

طریقه و میزان مصرف

*روزانه ۰/۳ تا ۱ گرم در سه نوبت (جمعاً ۰/۹ تا ۳ گرم در روز).

*تنتور: ۲ تا ۴ میلی لیتر در روز این مقدار را می‌توان در دو یا سه نوبت مصرف نمود.

 

سمیت و عوارض جانبی

مصرف خوراکی آن در بزرگسالان سمیتی نشان نداده است، ولی در کودکان می‌تواند ایجاد مسمومیت کند. همچنین در حد مصرف درمانی تاکنون عارضه خاصی از آن گزارش نشده، ولی ممکن است در بعضی افراد و یا با مصرف زیاد آن اسهال، نفخ، سوزش هنگام ادرار، سوزش معده، سردرد، گیجی و تشنج ایجاد شود. همچنین، صمغ آن ممکن است درماتیت های پوستی ایجاد کند. با توجه به اینکه آنغوزه دارای خاصیت قاعده آور است، مصرف زیاد آن می‌تواند موجب سقط شود؛ لذا توصیه می‌گردد در دوران بارداری و شیردهی مصرف نشود.

همچنین، کومارین های موجود در اولئوگم رزین آنغوزه ممکن است با داروهای ضد انعقاد تداخل کند.

در گزارشی آمده است، مصرف ۵۰ تا ۱۰۰ میلی گرم آنغوزه در افرادی که مشکل عصبی دارند، باعث تشنج می‌شود.

 

موارد منع مصرف

زنان باردار، زنان شیرده و کودکان

 

مهم‌ترین اثرات گزارش شده

حساسیت زا، ضد درد، ضد چسبندگی پلاکت‌ها، ضدعفونی کننده، ضد اسپاسم، ضد تومور، تقویت کننده قوای جنسی، ضد نفخ، محرک CNS، هضم کننده، ادرارآور، شیرافزا، خلط آور، قارچ کش، کاهش دهنده پرفشاری خون، مسهل، موتاژنیک، محرک تنفسی، مسکن، تقویت کننده معده، محرک، تقویت کننده رحم و کرم کش. ضد گازهای روده

آنغوزه

نکات قابل توجه

۱-آنغوزه از گونه های دیگری به دست می‌آید که مهم‌ترین آن‌ها فرولافوئتیدا و فرولا آلیاسئا هستند.

۲-بوی بسیار تند آنغوزه که شبیه سیر می‌باشد، مربوط به ترکیبات گوگرددار آن است.

۳-برای به دست آوردن آنغوزه گیاه از فصل بهار به بعد قسمت پایین ساقه (نزدیک به سطح زمین) و یا اصطلاحاً یقه گیاه را برش‌های عمودی یا افقی می‌دهند تا اولئوگم رزین (آنغوزه) به صورت شیرابه به بیرون تراوش کند. این ماده در مجاورت هوا سفت می‌شود که پس از سفت شدن آن را جمع آوری می‌کنند و دوباره گیاه را تیغ می‌زنند یا محل قبلی را برش دیگری می‌دهند تا دوباره اولئوگم رزین ترشح کند. این عمل چندین بار و گاهی تا دو ماه از فصل بهار صورت می‌گیرد. آنغوزه خارج شده به دو صورت اشکی (گرد و کروی با اندازه های مختلف) و توده ای و به رنگ‌های زرد تا قهوه ای تیره است که هرچه روشن‌تر باشد مرغوب‌تر و گران‌تر است. همچنین، نوع اشکی آنغوزه مرغوب‌تر و گران‌تر می‌باشد. آنغوزه مزه ای گس و تقریباً تند و سوزاننده دارد و دارای بوی نامطبوع شبیه ترکیبات گوگرددار است.

۴-گرچه آنغوزه استفاده محدودی (آن هم در طب سنتی ایران) داشته، ولی یکی از اقلام مهم صادراتی فرآورده های گیاهی ایران است که خریداران آن را با روش‌های پیچیده تجزیه می‌کنند و ده ها ماده ارزشمند از قبیل اسانس، رزین و صمغ قابل مصرف در صنایع دارویی، بهداشتی، آرایشی و صنعتی از آن به دست می‌آورند. با توجه به اینکه تهیه آنغوزه پر زحمت و طولانی مدت است، قیمت نسبتاً گرانی دارد.

۵-نام عمومی آنغوزه در جهان و در تجارت آزافتیداگم است که در کتب قدیمی منشأ جغرافیایی آن ایران ذکر شده و در گذشته بزرگ‌ترین تأمین کننده آن در جهان بوده است. گیاه تولید کننده آنغوزه در بعضی قسمت‌های افغانستان نیز وجود دارد؛ ولی وسعت آن در ایران از کشورهای دیگر به مراتب بیشتر است.

 

خواص آنغوزه به طور خلاصه

۱٫برای کشتن کرم‌های داخل باغچه هنگام آبیاری مقداری آنغوزه را در پارچه‌ای گذاشته و داخل آب جلوی شیلنگ بگذارید.

۲٫محرک نیروی جنسی است.

۳٫ادرارآور و ضد سوزش ادرار است.

۴٫برطرف کننده بلغم است.

۵٫هضم کننده غذا است.

۶٫درمان کننده رماتیسم و نقرس و سیاتیک است.

۷٫برای درد کمر و مفاصل مفید است.

۸٫درمان کننده امراض سینه از جمله آسم است.

۹٫دم کرده انجدان رومی تمیزکننده خون کبد است.

۱۰٫برای درمان تب‌ها سودمند است.

۱۱٫درمان کننده بواسیر

۱۲٫برای درمان ذات‌الریه، برونشیت و سرفه و سرماخوردگی به کار می‌رود.

۱۴٫خوردن انجدان باعث رفع سموم جانوران سمی می‌شود.

۱۵٫کاهش دهنده فشار خون

۱۶٫روغن آنغوزه برای تقویت نیرووی جنسی

 

 

 

آنغوزه یا (( کماه))

 

گیاه آنغوزه در لهجه محلی دستگردان به کماه معروف است و به شیره آن انغوزه می گویند . مردم این منطقه از قدیم الایام علاقه خاصی به خوردن گیاه تازه کماه که در اسفند ماه می روید داشته اند و از آن بهعنوان یک سبزی به صورت خام ، پخته و سبزی آش استفاده می کنند و خواص درمانی آن در درمان دردهای مفاصل ، استخوان درد ،ازبین بردن کرمهای دستگاه گوارش ، رفع یبوست ، و از شیره آن برای دفع کرم ، دندان درد و … را می شناسند . گیاه کماه در سالهای اول گل نمی دهد وبعد از چند سال که می خواهد گل بدهد ساقه ضخیمی همراه با گلهای درون چند لایه پرده سبز ظاهر می شود که در اصطلاح محلی به آن قُرنه می گویند و خوردن آن از برگهایش بسار لذیذ تر  است .

آنغوزه صمغ رزینی است که در ایران انواع آن با نامهای « آنقوزه»، « آنغوزه» ، «انغوزۀ هراتی » ، « انگژد» و « انگژه» و در برخی مناطق ایران از جمله اصفهان بانام محلی « انگشت کنده » نامیده می شود. در کتب طب سنتی بانامهای «حلتیت» ، « حلتیت منتن»، « حلتیت طیب» و « صمغ الانجدان » ذکر شده است. به فرانسوی آنرا Assa  foetida  , Asa  foetida و به انگلیسی Stingingassa، Assa  fetida و Assa  foetida می نامند.

این صمغ رزینی از گیاهی گرفته می شود که به فارسی « انگدان » و « ا نگُدان»  و در کتب طب سنتی « اَنجِدان » و « اَنجُدان» نامبرده می شود. ارقام مختلف این گیاه در ایران می روید ، نوعی از آن با نامهای « انجدان سفید » یا «انجدان طیب» یا « کوله پر» نامیده می شود که از آن انغوزۀ شیرین یا حلتیت طیب گرفته می شود و نوع دیگری با نامهای می شود که از آن انغوزۀ شیرین یا حلتیب طیب گرفته می شود و نوع دیگری با نامهای « انجدان سیاه»، « انجدان منتن» ، « کمات» ، « کما» و « آنغوزه کما» نامبرده می شود و از آن آنغوزۀ متعفن یا حلتیت منتن گرفته می شود. به فرانسوی گیاه را Ferule و به انگلیسی Ferula نامند. گیاهی است از خانوادۀ Umbelliferae نام علمی گونۀ معروف آنکه آنغوزۀ تجارتی می دهد : Ferula  assafoetida  L. و مترادفهای آن                                              Ferula scorodesma Benth. et Trim. و Scorodesma   fotidum  Bge. و F.foetida  Regel. و Nartex  asafetida   fale. می باشد.

 

مشخصات گیاه

گیاه آنغوزه گیاهی است علفی چند ساله ، ریشۀ آن کمی ضخیم و گوشتی، برگهای آن بسیار بریده و غباری ، ساقه آن مجوف و گوشتی و بلندی آن تا ۲ متر می باشد. گلهای آن به رنگ زرد و به گروه چتر مانند در انتهای ساقه ظاهر می شود.این گیاه در چند سال اولیه سن خود ساقۀ قابل رویتی ندارد و برگهای آن گسترده روی زمین است که در مراتع به نام « کماه » و « انگزاکماه» چوپانان می شناسند و مورد توجه و علاقۀ گوسفندان است. دام را چاق می کند ولی گوشت گوسفند کمی بدبو می شود . میوۀ این گیاه دارای دو تخم به رنگ قهوه ای تیره و سیاه ، بیضی کمی پهن و بسیار بدبو می باشد. از ریشۀ این گیاه یا قسمت پایین ساقه و یقۀ گیاه با تیغ زدن یا قطع در ناحیه یقه دراواخر بهار، شیرۀ بسیار متعفنی در طول تابستان خارج می شود که درمجاورت هوا به تدریج سف می شود که همان « آنغوزه » است. این گیاه در اراضی بائر و خشک و آهکی مناطق گرم آسیا می روید. بوی استپهای ایران و افغانستان است . در ایران در مناطق مختلف خراسان ، بلوچستان و نواحی مختلف جنوب ایران ، مانند کرمان ، دشت مرغاب ، آباده ، نائین و آن نواحی می روید. گونه های دیگری از گیاه Ferula نیز در ایران می رویند که از آنها نیز آنغوزه گرفته می شود و به صورت گونه های مستقل یا واریته هایی از یک گونه شناخته شده اند از جمله F.foetida  Regel. ، F.alliacea  Boiss. ، F.Kuma و F.Kurdica  Pol.

گونۀ F.foetida در بلوچستان ، خراسان ، شاهرود ، بسطام ، میامی ، دامغان و سبزوار شناسایی شده و جزء دسته ای است که آنغوزۀ منتن معروف خراسان را می دهد.

گونۀ F.alliacea که در خراسان و کرمان شناسایی شده است .

گونۀ F.Kurdica در کوههای ساوجبلاغ و همدان و در آذربایجان غربی زیاد است صمغ آن به اندازۀ یک باقلاست و بوی Baume  de  peru می دهد یعنی بوی تند لیمو دارد این گیاه با نام محلی « بی وزا» نامیده می شود.

گونۀ F.Kuma  که در مراتع سرشیو و سقز کردستان و در کوههای بی بَرسَن و پوکیده کردستان و همچنین در کهکیلویه و لرستان فراوان است و علوفه پربهایی است و برای چاق کردن اسب و گاو علوفۀ خوبی است . نام محلی آن « کما» و « ویه» می باشد.

از نظر شکل گیاه گونه های بالا خیلی شبیه می باشند ولی بلندی های آنها مختلف است و بعلاوه در بعضی گونه ها رنگ گل سفید و رنگ میوۀ آن وقتی که برسد مایل به سفید و گرد و پهن شبیه سکّه است و خوشبو می باشد. این نوع اخیر که بی وزا گفته میشود در کتب طب سنتی انجدان طیب یا انجدان سفید نامبرده می شود.

 

مشخصات آنغوزه

آنغوزه شیره گیاهی است که از تیغ زدن ریشه یا پایین ساقه و یا قطع ساقه گیاهان مولد آنغوزه از ناحیه یقه گیاه خارج می شود و در طول تابستان به دست می آید و به دو صورت در بازار عرضه می شود. یک نوع را که آنغوزه اشکی گویند بسیار تمیز ؛ بدون خاک و خاشاک و مرغوب است رنگ خارجی ان زرد مایل به قرمز یا قهوه ای و صاف و شفافت. از نظر ابعاد در حد فندق یا کمی بزرگتر یا کوچکتر در ابعاد نخود است رنگ مقطع آن سفید است که در مجاورت هوا به سرعت اکسیده شده و تیره می شود.و نوع دیگر که در بازار عرضه می شود توده ای گفته می شود که با بی دقتی جمع آوری شده و مخلوط با خاک و خاشاک و برگ است و نامرغوب می باشد طعم انغوزه گس در بعضی گونه ها تلخ و بویی شبیه بوی سیر، متعفن و خیلی تند دارد.

درکتب طب سنتی آنغوزه را به طور کلی با دو نام ذکر می کنند یکی آنغوزه سفید یا حلتیت طیب که از انجدان طیب گرفته می شود و دیگری آنغوزه سیاه یا حلتیت منتن که از انجدان منتن گرفته می شود.

 

ترکیب شیمیایی

از نظر ترکیبات شیمیایی ریشه گیاه آنغوزه F.assa  foetida دارای مواد آزارزیتوتانول، فرولیک اسید، اسانس روغنی فرّار ، پینن ، آزولن ، موسیلاژ ، باسورین و … می باشد و در صمغ آنغوزه مقدار زیادی تانن (حدود ۶۰ درصد ) و حدود ۲۰ درصد صمغ و ۵-۴ درصد اسانس وجود دارد در برخی گونه ها در نمونه های آنغوزه اشکی مقدار اسانس تا ۱۵ درصد نیز می رسد.

اسانس آنغوزه دارای بوی تعفن شبیه بوی سیر است و این بو در اثر وجود ترکیبات سولفوره در آن است که بیش از ۵۰ درصد اسانس را تشکیل می دهد.

 

خواص – کاربرد

برای صمغ آنغوزه درمناطق خاور دور خواص متعددی قائل هستند این صمغ از ایران وافغانستان از طریق مغولستان به چین و سایر نواحی خاور دور وارد می شود آنغوزه برای معالجه هیستری مفید است [لیو]. به عنوان مقوی معده و برای کشتن کرم معده مصرف می شود [روا] و بادشکن است .

 

از نظر طبیعت طبق رای حکمای طب سنتی خیلی خیلی گرم ونسبتاً خشک است اگر آنغوزه را در آب حل کنند مایع سفید رنگ شیری به دست می آید و از دارهای ضد سم می باشد حکمای مشرق زمین از قرنها پیش آنغوزه را به عنوان داروی ضد تشنج؛ ضد کرم و قاعده آور تجویز می کردند و معتقد بودند که برای بیماری های دماغی نظیر فلج؛ رعشه ، سستی اعضا، ام الصبیان ( صرع کودکان) بسیار موثر و شفابخش است . اگر با فلفل و سداب مخلوط و خورده شود برای کزاز و اگر با سرکه خورده شود برای اعصاب بسیار نافع است اگر با عسل خورده شود برای اعصاب بسیار نافع است.اگر با عسل مخلوط و به چشم مالیده شود برای تقویت بینایی چشم و قطع نزول آب ( آب سفید) ودفع ناخنک چشم مفید است اگر در روغن زیتون جوشانیده شود و چند قطره از آن را در گوش ریخته شود برای تسکیل درد گوش و کاهش کری کهنه و رفع طنین و صدا در گوش مفید است . اگر بر دندان کرم خورده گذارده شود درد آن را تسکین می دهد و اگر با انجیر و زوفا مخلوط ودم کرده آن مضمضه شود نیز برای تسکین ورم دهان و با سرکه برای اخراج زالوی در حلق مانده و اگر با زرده تخم مرغ خورده شود برای تسکیل سرفه خشک و درد پهلو و اگر با آب مخلوط و خورده شود برای رفع خشونت حلق و صاف کردن صدا نافع است و برای رفع نفخ نیز مفید  است اگر با داروهای قابض خورده شود برای بند اوردن اسهال رطوبی مفید است ضمناً با داروهای مناسب و ضد کرم برای کشتن و اخراج کرم شکم و باز کردن خون بواسیر نافع است اگرمقداری در حدود یک نخودیا کمی کمتر آن را لای نان پخته گذارده و بلع شود و این کار چند روز تکرار شود برای تحلیل استسقای سرد از هر نوع که باشد ، نافع است و اگر با انجیر خورده شود برای یرقان مفید است . اگر با فلفل و مرّمی مخلوط وخورده شود برای ازدیاد ترشح ادرار و عادت ماهیانه نافع است یعنی قاعده آور است . شیاف آن برای اخراج جنین مرده مفید است واگر بر روی ورمها گذارده شود و یا ورمهای رسیده شکافته شود برای اخراج چرک و خشک کردن آن مفید است .

تنطور آنغوزه : آنغوزه نیم کوب شده ۱ واحد و الکل ۸۰ درجه ۵ واحد . این دو را با هم در ظرف سربسته ای مخلوط کرده و برای مدت ده روز می گذارند که خیس بخورد و گاه گاه به هم می زنند و پس از آن با پارچه صاف می کنند.این تنطور از عوامل محرک و ضد تشنج و ضد هیستری است مقدار خوراک آن ۱۰-۱ گرم با یک پوسیون می باشد و در موارد تنقیه ۱۶-۲ گرم از آن را می توان استعمال کرد.

در یادداشتهای دکتر شلیمر آمده است که آنغوزه هراتی یا asa  foetida چنانچه از نامش بر می آید سابقاً درهرات در مساحت وسیعی کشت و کار می شده و در عین حال در ایران نیز در مناطق آباده ، دشت مرغاب ، نائین کرمان گیاه آن می روید و آنغوزه از آن گرفته می شود. تولید آنغوزه هرات بیشتر به هندوستان برده می شده و بخصوص میلیونها مردم گیاه خوار هند که از نفخ معده رنج می برده اند از آنغوزه برای تحلیل نفخ معمولاً استفاده می کرده اند. در دوران انقلاب هند و درگیریهای با انگلستان که اختلالاتی در وضع حمل و نقل کلی هند ایجاد شده ورود آنغوزه از هرات قطع شده بوده است و در سالهای ۵۸-۱۸۵۷ در حدود ۶۰-۵۰ تن آنغوزه از طریق ایران یعنی از بندرعباس و بوشهر به هندوستان برده می شده است و شلیمر از قول E.Kaempfer در مورد تولید آنغوزه نقل می کند که تا ۳۰۰-۲۰۰ سال پیش یعنی تا سالهای ۱۱۰۰-۱۰۰۰ هجری شمسی درجنوب ایران در لارستان نیز برداشت وسیعی از آنغوزه می شده ولی تچون ضمن برداشت اغلب گیاه نیز از زمین کنده می شده به تدریج گیاه مولد آنغوزه از بین رفته و سالهاست که در آن مناطق گیاه انغوزه دیده نمی شود ضمن نقل تاریخچه فوق است که دکتر سلیمر به خاصیت ضد نفخ آنغوزه در یادداشتهایش اشاره می کند.

منبع – عطاری شفا

تصویر مربوط به برداشت آنغوزه  

آنغوزه (Ferula assa Feotida)، گیاهی چند ساله متعلق به خانواده چتریان (Umbelliferea) است که در دامنه وسیعی از نقاط گرمسیری ایران می روید و از سال های بسیار دور تاکنون، جز اقلام مهم و شاخص گیاهان دارویی و صنعتی ایران محسوب می شده است. شیرابه آنغوزه، به عنوان آنتی اسپاسمودیک، برطرف کننده انگل های گوارشی روده ، باد شکن و خلط آور، مصرف دارویی دارد و اهمیت عمده این گیاه به علت ارزش صادراتی آن است.به منظور برآورد اقتصادی برداشت این گیاه از طبیعت، تحقیقی به صورت موردی بر روی هفت رویشگاه آنغوزه خیز شهرستان طبس صورت گرفت. شیوه بهره برداری در منطقه مورد مطالعه شامل سه مرحله بود و هر مرحله  مدت زمان مشخصی داشت. با توجه به برداشت های صحرایی انجام شده و با احتساب ۱۰ درصد افت احتمالی، تعداد بوته مجاز به بهره برداری ۳۱۱۰۰۸۵ بوته برآورد شد. مقادیر کمی محصول استحصالی طی یک دوره برداشت چهار ساله ۹۶۴۴۰ کیلوگرم و ارزش ریالی درآمد ناخالص، معادل ۱۲۶۵۷۸۴۳۳۲۰ ریال برآورد شد که چنانچه هزینه اجرایی معادل ۶۶۲۷۳۴۲۷۵۵ ریال از درآمد ناخالص کسر شود، درآمد کل با محاسبه افزوده معادل ۶۰۳۰۵۰۰۵۶۵ ریال به دست خواهد آمد. نتایج این مطالعه نشان می دهد که بهره برداری آنغوزه، فعالیت اقتصادی سود آوری بوده و هر ساله ضمن ایجاد اشتغال زایی، از ارزش صادراتی قابل توجهی نیز برخوردار است.

hamkelasy . com

 

فرآوری: مریم مرادیان نیری

مطالب مرتبط

  • مطلب مرتبطی پیدا نشد.

ارسال نظرات

پاسخی بگذارید

آخرین مطالب